Rijden onder invloed: wat gebeurt er nu precies?

Je staat aan de kant van de weg. De agent houdt een blaastest voor je mond. Een paar seconden later weet je of je dag — of je maand — er totaal anders uit gaat zien.

Rijden onder invloed van alcohol of drugs is niet alleen gevaarlijk, het heeft ook juridische gevolgen die verder reiken dan de meeste mensen verwachten. Geen enkele andere verkeersovertreding levert tegelijk een strafrechtelijke procedure én een bestuursrechtelijke maatregel op. Dat zijn twee aparte procedures, twee verschillende instanties en twee rekeningen, en de meeste mensen weten pas wat hen overkomt als ze al diep in het proces zitten.

Op deze pagina lees je precies wat er na een aanhouding gebeurt: welke straffen het OM kan opleggen, wat het CBR doet, wat het werkelijk kost en wanneer het slim is om een strafrechtadvocaat in te schakelen.

De wettelijke limieten: hoeveel mag je op?

Artikel 8 van de Wegenverkeerswet 1994 (WVW) legt de grenzen vast. Die zijn niet ingewikkeld, maar de nuances worden vaak onderschat.

Alcohol: ervaren bestuurders

De wettelijke grens voor bestuurders die vijf jaar of langer rijbewijs hebben, is 0,5 promille in het bloed, oftewel 220 µg/l in de uitgeademde lucht. Dat komt ruwweg neer op twee glazen bier voor een gemiddelde volwassene, maar het precieze effect verschilt per persoon, lichaamsbouw en alcoholtempo.

Alcohol: beginnend bestuurders

Ben je korter dan vijf jaar in het bezit van je rijbewijs? Dan geldt al een overtreding vanaf 0,2 promille (88 µg/l). Dat is zo weinig dat je het nauwelijks kunt inschatten zonder te meten. De praktische boodschap: als je een beginnend bestuurder bent en alcohol hebt gedronken, rijd dan niet.

Drugs: vaste grenswaarden per stof

Voor drugs gelden geen promillages maar microgrammen per liter bloed. De grenzen zijn zo laag dat minimaal gebruik al strafbaar kan zijn:

Combinatiegebruik — drugs + alcohol, of meerdere drugs tegelijk — valt onder een nultolerantie. Zelfs als je afzonderlijk onder de grens zit, ben je strafbaar zodra je beide gebruikt.

Hoe verloopt een controle?

De politie controleert op twee manieren: via alcoholcontroles waarbij iedere bestuurder wordt getest, of na aanleiding van rijgedrag of een ongeval.

Stap 1: de blaastest

De blaastest op straat is oriënterend en geen definitief bewijs. Wijst de test op alcohol, dan ga je mee naar het bureau voor een ademanalyse.

Stap 2: de ademanalyse

Op het bureau blaas je twee keer in een gecertificeerd apparaat. De ademanalyse levert een officieel meetresultaat in µg/l. Dit is het cijfer dat telt voor je strafdossier.

Stap 3: bloedonderzoek

Bij een hoog ademalcoholgehalte, bij drugs of bij weigering van de ademtest volgt een bloedonderzoek. Het bloed wordt onderzocht door het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Dit duurt weken, maar de uitslag is juridisch zwaarwegend.

Mag je weigeren?

Nee. Het weigeren van een blaastest of bloedonderzoek is strafbaar op grond van artikel 163 WVW. Bovendien wordt weigering door rechters en het CBR beschouwd als een bevestiging van schuld, met in veel gevallen een hogere straf als gevolg.

Recht op tegenonderzoek

Je hebt wettelijk recht op een tegenonderzoek van het bloedmonster. Dat is zinvol als je twijfelt aan de nauwkeurigheid van de meting, of als er iets mis is gegaan in de procedure. De kosten zijn voor jou, maar het kan het verschil maken bij de rechter.

De straffen bij rijden onder invloed

Het OM vervolgt je op grond van artikel 8 WVW. Rijden onder invloed is geen overtreding, het is een misdrijf. Dat heeft directe gevolgen voor je strafblad, zoals je hieronder leest.

De hoogte van de straf hangt af van je promillage, je rijervaring (beginner of niet) en of je eerder voor hetzelfde delict bent veroordeeld. Rechters gebruiken de LOVS-oriëntatiepunten als richtlijn.

Boetes en rijontzegging per promillageschaal (ervaren bestuurders)

OBM = Ontzegging van de rijbevoegdheid. Onvoorwaardelijk (onvw.) betekent dat je direct niet mag rijden. Voorwaardelijk (vw.) geldt alleen bij recidive.

Strafbeschikking of dagvaarding?

Tot ongeveer 1,3 promille krijg je vaak een strafbeschikking: een boete en eventueel een rijontzegging die je kunt betalen of aanvechten. Daarboven, of bij gevaarlijk rijgedrag, volgt een dagvaarding voor de politierechter. Dan ben je officieel verdachte en staat de zaak openbaar op zitting.

Recidive: hogere straffen

Ben je binnen vijf jaar voor de tweede keer betrapt op rijden onder invloed? Dan verdubbelen de straffen en wordt rijontzegging automatisch zwaarder. Bij een tweede veroordeling met minimaal 1,3 promille raak je je rijbewijs kwijt, zonder dat de rechter daar iets aan kan doen (artikel 123b WVW).

De CBR-procedure

Hier maken de meeste bronnen een cruciale fout: ze behandelen de CBR-procedure als bijlage bij de strafrechtelijke veroordeling. Dat klopt niet.

Het CBR handelt volledig zelfstandig op grond van het bestuursrecht. Je kunt door het OM worden vrijgesproken en toch een CBR-maatregel krijgen. Je kunt een schikking treffen met het OM en toch maanden zonder rijbewijs zitten. Het zijn twee gescheiden werelden.

LEMA — de lichte cursus

Voor wie: Ervaren bestuurders met 0,8–1,0 promille. Beginners: 0,5–0,8 promille.

Inhoud: Twee dagdelen (halve dag + halve dag). Gericht op bewustwording van alcoholgebruik in het verkeer.

Kosten: Circa € 546 (zelf te betalen). Haal je de cursus niet? Dan wordt je rijbewijs ongeldig.

EMA — de zware cursus

Voor wie: Ervaren bestuurders met 1,0–1,8 promille. Beginners: 0,8–1,3 promille. Of bij twee aanhoudingen in vijf jaar.

Inhoud: Drie dagdelen verspreid over meerdere weken. Intensiever en gericht op gedragsverandering.

Kosten: Circa € 870–€ 954 (zelf te betalen).

EMD — de drugscursus (nieuw sinds april 2023)

Vanaf 1 april 2023 legt het CBR bij een eerste aanhouding voor rijden onder invloed van drugs de Educatieve Maatregel Drugs (EMD) op. Dit is een stapsgewijze aanpak: licht naar zwaar, in plaats van direct een zwaar onderzoek.

Inhoud: Drie bijeenkomsten van vier uur, verspreid over vier weken. Locaties: Amsterdam, Rotterdam, Utrecht, Eindhoven, Assen, Zwolle en Zeist.

Kosten: Opleg- én uitvoeringskosten, totaal doorgaans enkele honderden euro’s.

Wist je dat één XTC-pil je 16 tot 40 uur onder de drugsgrens kan houden? Zaterdag avond gebruikt, zondag rijden is dus in veel gevallen nog steeds strafbaar.

Onderzoek rijgeschiktheid

Bij een promillage van 1,8 of hoger, of bij drie aanhoudingen in vijf jaar, legt het CBR een uitgebreid medisch/psychiatrisch onderzoek op. Dat omvat urine- en bloedonderzoek, lichamelijk onderzoek en een gesprek met een psychiater. Kosten: circa € 1.000 en als je niet meewerkt, wordt je rijbewijs ongeldig verklaard.

Hoe lang ben je je rijbewijs kwijt?

Invordering vs. inhouding

Invordering is wat de politie doet: ze nemen je rijbewijs fysiek mee. Dat gebeurt als je 1,3 promille of meer blaast (beginner: 0,8 promille of meer). Binnen tien dagen beslist de officier van justitie bij het Parket CVOM of het rijbewijs ook wordt ingehouden. Beslist de OvJ niet binnen tien dagen? Dan krijg je het rijbewijs strafrechtelijk terug, maar het CBR kan alsnog een maatregel opleggen.

Tijdlijn: wanneer krijg je je rijbewijs terug?

Van rechtswege ongeldig: de recidiveregeling

Twee veroordelingen voor rijden onder invloed binnen vijf jaar, waarvan de laatste minimaal 1,3 promille, dan wordt je rijbewijs automatisch ongeldig (artikel 123b WVW). Niet door de rechter, niet door het CBR, maar van rechtswege. Je moet opnieuw rijexamen doen om het terug te krijgen.

Wat de meeste mensen pas achteraf ontdekken

Dit zijn de inzichten die je niet snel tegenkomt, maar die in de praktijk het meest relevant zijn.

Medicijnen: ook strafbaar

Veel mensen denken dat een doktersrecept hen beschermt. Dat is onjuist. Sommige medicijnen bevatten stoffen die ook in drugs zitten, denk aan bepaalde pijnstillers, slaapmiddelen of benzodiazepinen. Rijden met die middelen kan strafbaar zijn, ook met recept.

Het OM kan vervolging achterwege laten als je een actueel doktersrecept of medicatieoverzicht instuurt, maar alleen als je het medicijn niet combineert met alcohol of andere drugs. Is er een combinatie? Dan volgt sowieso vervolging.

Staat er een gele sticker op je medicijn met ‘Let op: dit geneesmiddel kan uw rijvaardigheid beïnvloeden’? Volg dan het advies van je arts of apotheker. Bij twijfel: niet rijden.

Fietsen en scooter: ook strafbaar

De wet geldt ook voor fietsers, brom- en snorfietsrijders. Fietsen met alcohol op levert een boete op. Voor bestuurders van een scooter of bromfiets met een aanvullend autorijbewijs kan het CBR bovendien besluiten dat rijbewijs te beïnvloeden, ook als je alleen op de bromfiets reed.

De totale kosten van rijden onder invloed

Niemand telt het op. Wij wel:

Strafblad en VOG

Rijden onder invloed is een misdrijf. Het wordt geregistreerd in het Justitieel Documentatiesysteem en heeft invloed op je Verklaring Omtrent Gedrag (VOG). Dat kan problemen geven bij beroepen in het transport, zorg of onderwijs, en bij visum- of verblijfsvergunningaanvragen.

Wat kan je het beste doen als je wordt aangehouden?

Stap 1: rustig blijven en meewerken

Weigering maakt het altijd erger. Werk mee aan de blaastest, de ademanalyse en eventueel het bloedonderzoek. Dat is niet alleen wettelijk verplicht, het laat ook zien dat je niet vlucht voor de consequenties.

Stap 2: noteer alles

Datum, tijdstip, omstandigheden, wat je hebt gedronken of gebruikt en wanneer. Hoe nauwkeuriger jij het bijhoudt, hoe beter een advocaat later de feiten kan reconstrueren.

Stap 3: begrijp dat er twee procedures lopen

De OM-procedure en de CBR-procedure verlopen parallel maar zijn onafhankelijk. Je kunt bezwaar maken tegen de rijbewijsinhouding via een klaagschrift bij de rechter-commissaris. Dat is een aparte actie die je zo snel mogelijk moet starten, want hoe langer je wacht, hoe kleiner de kans op succes.

Stap 4: bedenk wanneer een advocaat loont

Een advocaat is niet voor elke zaak noodzakelijk. Bij een laag promillage, een eerste overtreding en geen bijzondere omstandigheden kun je de boete ook betalen of aanvechten zonder juridische hulp. Maar in deze situaties is gespecialiseerde bijstand bijna altijd de moeite waard:

• Je promillage ligt boven de 1,3 (dagvaarding)
• Er is sprake van recidive
• Je rijbewijs is ingevorderd en je bent er beroepsmatig van afhankelijk
• Je hebt een ongeluk veroorzaakt
• Je twijfelt aan de juistheid van de meting
• Het CBR heeft een onderzoek rijgeschiktheid opgelegd

Veelgestelde vragen bij rijden onder invloed

Hoeveel promille mag je rijden?

Als ervaren bestuurder (rijbewijs langer dan vijf jaar) is de grens 0,5 promille. Heeft je rijbewijs korter dan vijf jaar? Dan geldt al een overtreding vanaf 0,2 promille.

Wat is het verschil tussen een blaastest en een ademanalyse?

De blaastest op straat is een snelle indicatietest, het resultaat is geen bewijs. Pas de ademanalyse op het bureau, uitgevoerd met gecertificeerde apparatuur, levert een officieel resultaat dat juridische waarde heeft.

Mag ik een blaastest weigeren?

Nee. Weigering is strafbaar en wordt in de praktijk bestraft als ware je boven de grens geweest. Het levert doorgaans hogere straffen op dan meewerken.

Krijg ik een strafblad?

Ja. Rijden onder invloed is een misdrijf en wordt geregistreerd in het Justitieel Documentatiesysteem. Dit kan gevolgen hebben voor een VOG.

Wat kost de CBR-procedure?

De LEMA kost circa € 546, de EMA circa € 870. Een onderzoek rijgeschiktheid kost rond de € 1.000. Al deze kosten zijn voor jou als bestuurder.

Mag ik rijden tijdens de CBR-cursus?

In principe wel, tenzij de rechter of het OM een rijontzegging heeft opgelegd, of je rijbewijs al ongeldig is verklaard. Houd rekening met beide procedures.

Ik gebruik medicijnen, ben ik strafbaar?

Mogelijk. Sommige medicijnen bevatten stoffen waarvoor wettelijke grenswaarden gelden. Een doktersrecept is geen vrijbrief, maar kan vervolging door het OM voorkomen, zeker als er geen combinatiegebruik is.

Hulp nodig bij je zaak?

Rijden onder invloed is ingrijpender dan het klinkt. Twee procedures, hoge kosten en een strafblad, de gevolgen zijn concreet en lang merkbaar. Een gespecialiseerde advocaat in verkeersrecht of strafrecht bekijkt wat er in jouw situatie mogelijk is: van bezwaar tegen rijbewijsinhouding tot verweer bij de politierechter.

Heb je door het rijden onder invloed een ongeluk veroorzaakt met letselschade? Dan kom je ook in aanraking met het aansprakelijkheidsrecht en mogelijk het schadevergoedingsrecht. Een advocaat gespecialiseerd in verkeersaansprakelijkheid kan je helpen begrijpen wie waarvoor verantwoordelijk is en wat dat financieel betekent.