Je bent ziek. Je hebt serieuze beperkingen. Een verzekeringsarts heeft een lange lijst van dingen vastgesteld die je niet meer kunt. En toch wijst het UWV je WIA-aanvraag af. Hoe kan dat?
Precies die vraag staat centraal in een uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland van 24 april 2026. De rechter erkende uitdrukkelijk dat de eisende partij “veel en forse beperkingen” heeft — en toch bleef de WIA-aanvraag afgewezen. Niet omdat de man niet ziek was, maar omdat het systeem nu eenmaal anders werkt dan de meeste mensen denken.
In dit artikel leg je uit hoe de WIA-beoordeling in werkelijkheid werkt, welke valkuilen er zijn, en wat je kunt doen als je het niet eens bent met het oordeel van het UWV.
Samenvatting uitspraak:
- Instantie: Rechtbank Midden-Nederland, zittingsplaats Utrecht
- Datum: 24 april 2026
- Zaaknummer: UTR 22/5376
- Vindplaats: ECLI:NL:RBMNE:2026:1976
- Rechtsgebied: Socialezekerheidsrecht / WIA
- Uitkomst: Beroep formeel gegrond, WIA-aanvraag blijft afgewezen
1. Wat gebeurde er in deze zaak?
De man in deze zaak werkte als uitzendkracht en viel in december 2019 uit door ziekte. Na de verplichte wachttijd van 104 weken vroeg hij in december 2021 een WIA-uitkering aan. Hij had meerdere ernstige aandoeningen: een chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS), ADHD en autisme (ASS). Die combinatie van klachten had grote gevolgen voor zijn dagelijks functioneren.
Het UWV stelde vast dat hij zijn eigen werk inderdaad niet meer kon doen. Maar vervolgens berekende het UWV dat hij nog altijd 96% van zijn vroegere inkomen kon verdienen met andere, passende functies. Dat betekent: 4% arbeidsongeschikt. De drempel voor een WIA-uitkering ligt op 35%. De aanvraag werd afgewezen.
De man was het daar niet mee eens en procedeerde. De rechtbank schakelde twee onafhankelijke verzekeringsartsen in als deskundige. Dit was een bijzonder traject dat jaren duurde. Uiteindelijk bevestigde ook de tweede deskundige het oordeel van het UWV. De WIA-aanvraag bleef afgewezen.
Maar de rechtbank voegde iets toe wat zelden zo expliciet in een uitspraak staat:
“Hoewel eiser in deze zaak voor 4% arbeidsongeschikt wordt beschouwd, betekent dat niet dat eiser niet ziek zou zijn. Integendeel, want de rechtbank ziet dat er veel en forse beperkingen voor eiser zijn aangenomen.” — Rechtbank Midden-Nederland, 24 april 2026
Dat is de kern van de frustratie die veel mensen ervaren bij een WIA-afwijzing en precies waarom het zo belangrijk is te begrijpen hoe het systeem werkt.
2. Hoe werkt de WIA-beoordeling? De grote misvatting
De grootste misvatting over de WIA is deze: hoe zieker je bent, hoe meer recht je hebt op een uitkering. Dat klopt niet. De WIA gaat niet over hoe ziek je bent, maar over hoeveel je nog kunt verdienen ten opzichte van wat je verdiende voordat je ziek werd.
De rechtbank zei het in deze uitspraak zelf met de woorden: “De arbeidsongeschiktheidsuitkering op grond van de Wet WIA gaat uiteindelijk niet over hoe ziek een verzekerde is, maar over wat die verzekerde ondanks zijn arbeidsbeperkingen nog kan verdienen van het inkomen dat hij had voordat hij ziek werd.”
Dat klinkt technisch, maar heeft in de praktijk enorme gevolgen. Hier is de logica stap voor stap:
- Een verzekeringsarts stelt jouw beperkingen vast in een Functionele Mogelijkhedenlijst (FML)
- Een arbeidsdeskundige zoekt passende functies die je ondanks die beperkingen nog kunt doen
- Het uurloon van de middelste passende functie wordt afgezet tegen jouw maatmaninkomen (wat je verdiende vóór je ziekte)
- Het verschil is jouw arbeidsongeschiktheidspercentage
- Kom je niet aan 35%? Dan geen WIA
Dit systeem heeft een belangrijk gevolg dat veel mensen verrast: hoe lager je vroegere inkomen was, hoe moeilijker het is om de 35%-grens te halen. Want als je weinig verdiende, is de afstand tot een passende functie (die ook weinig betaalt) al snel klein, ook al kun je door je ziekte niet meer zo veel.
In deze zaak verdiende de man als uitzendkracht maar 26,9 uur per week tegen een relatief laag uurloon. Daardoor kon hij met passende functies — ook al zijn dat lichte kantoorbanen — nog 96% van dat inkomen benaderen. Resultaat: 4% arbeidsongeschikt, geen WIA.
3. Het maatmaninkomen
Het maatmaninkomen is het inkomen dat je verdiende voordat je ziek werd. Dit bedrag vormt de basis van de hele WIA-berekening. Hoe hoger je maatmaninkomen, hoe groter de kans dat je de 35%-grens haalt. Simpelweg omdat de passende functies die het UWV selecteert dan relatief minder betalen.
In deze zaak voerde de man aan dat zijn maatmaninkomen onjuist was vastgesteld. Hij had volgens zijn loonstroken meer uren gewerkt dan de 26,9 uur die het UWV gebruikte. De rechtbank ging daar niet in mee, maar de redenering is het waard om te begrijpen.
Het UWV gaat uit van de polisadministratie: de officiële gegevens van de Belastingdienst over wat jij hebt verdiend. Kloppen die gegevens niet? Dan is het aan jou om dat aan te tonen en wel met harde bewijzen: een verklaring van je oud-werkgever, correcte loonspecificaties of andere officiële documenten. Loonstroken alléén zijn vaak onvoldoende omdat die per week zijn opgesteld, terwijl de polisadministratie per kalendermaand werkt.
Tip: twijfel je aan de juistheid van je maatmaninkomen? Vraag dan tijdig om inzage in de polisadministratiegegevens die het UWV gebruikt en leg dit voor aan een gespecialiseerde advocaat of rechtsbijstandsverlener.
4. De FML: wat is het en waarom is het zo belangrijk?
De Functionele Mogelijkhedenlijst (FML) is het document dat bepaalt wat je nog kunt en wat niet. Een verzekeringsarts van het UWV stelt dit op na onderzoek van jouw medische situatie. De FML bevat beperkingen op gebieden als:
- Persoonlijk functioneren (concentratie, omgaan met stress, zelfstandig werken)
- Sociaal functioneren (samenwerken, contact met anderen)
- Dynamische handelingen (lopen, staan, traplopen)
- Statische houdingen (zitten, staan)
- Werktijden en duurbelastbaarheid (hoeveel uur per dag en per week je kunt werken)
De FML is zo cruciaal omdat de arbeidsdeskundige vervolgens alleen functies mag selecteren die passen binnen de grenzen van die FML. Maar hier zit een fundamentele spanning: de FML is een momentopname, opgesteld door een arts die jou misschien één keer heeft gezien.
In deze zaak draaide het conflict grotendeels om de FML. De man vond dat zijn beperkingen waren onderschat, met name op het gebied van:
- Het verdelen en vasthouden van de aandacht (relevant bij ADHD en autisme)
- De ernst van zijn prikkelgevoeligheid
- Zijn duurbelastbaarheid (hoeveel uur hij per dag en week kan werken)
De onafhankelijke deskundige die de rechtbank inschakelde (Wildenborg) nam wél een extra beperking op samenwerken op, maar volgde de man niet in zijn andere bezwaren. Haar redenering: voor bepaalde beperkingen in het persoonlijk functioneren is een ernstige psychiatrische stoornis vereist en de man had autisme gediagnosticeerd met de ernst ‘licht’. Dat is een juridisch relevant onderscheid, ook al voelde de man dat zijn beperkingen in de praktijk veel zwaarder waren.
5. Twee onafhankelijke deskundigen
Wat deze zaak bijzonder maakt, is dat de rechtbank twee onafhankelijke verzekeringsartsen als deskundige inschakelde. Dat is uitzonderlijk. Normaal gesproken volgt de rechter de eerste deskundige die wordt aangesteld, tenzij er gegronde reden is om dat niet te doen.
Dat is hier precies wat er gebeurde. De eerste deskundige (Brüning) stelde meer beperkingen voor dan het UWV had aangenomen. Maar zijn rapport overtuigde zowel het UWV als de rechtbank niet, omdat:
- De motivering onvoldoende was geconcretiseerd naar de specifieke situatie van de man
- Hij onvoldoende rekening had gehouden met de onderlinge samenhang van beperkingen zoals die in het CBBS (het systeem van het UWV) is uitgewerkt
De tweede deskundige (Wildenborg) deed het wél goed in de ogen van de rechtbank: ze had de man persoonlijk onderzocht, het hele dossier bestudeerd, alle medische informatie van behandelaars meegenomen en haar conclusies voldoende concreet gemotiveerd.
Wat kun je hiervan leren? Een deskundigenrapport dat jou steunt, maar slecht gemotiveerd is, helpt je niet verder. De kwaliteit van de motivering is minstens zo belangrijk als de conclusie. Dit geldt ook voor medische informatie die je zelf inbrengt: een verklaring van een begeleider of coach is niet voldoende; je hebt een rapport van een arts of medisch behandelaar nodig.
6. Hoe het UWV jouw arbeidsongeschiktheid berekent
Naast de medische beoordeling is er de arbeidskundige beoordeling: welke functies kun je nog uitoefenen en wat leveren die op? Het UWV selecteert minimaal drie functies uit het Claimbeoordelings- en Borgingssysteem (CBBS). Het uurloon van de middelste functie (op volgorde van beloning) is bepalend voor de berekening.
In deze zaak waren de drie geselecteerde functies:
- Schadecorrespondent (SBC-code 516080)
- Archiefmedewerker (SBC-code 553020)
- Telefonisch verkoper outbound (SBC-code 315173)
De man betwistte alle drie. Bij de schadecorrespondent: hij moet in een kantoortuin werken en bellen met klanten. Dit zorgt voor te veel prikkels. Bij de archiefmedewerker: hij zit met vijf anderen op één werkplek. Dit zorgt voor te veel afleiding. Bij de telefonisch verkoper: hij moet van een script afwijken als het gesprek dat vraagt, net zoals in zijn oude werk.
De rechtbank volgde hem niet. De arbeidsdeskundige had per functie onderbouwd waarom die toch passend was:
- Bij de schadecorrespondent: de medewerker mag zelf kiezen of hij belt of schrijft en het contact is veelal met zorgverleners, niet met emotioneel beladen klanten
- Bij de archiefmedewerker: er kan in overleg een vaste werkplek voor twee personen worden toegewezen en er zijn micropauzes mogelijk
- Bij de telefonisch verkoper: er wordt strikt volgens een script gewerkt, er zijn 10 gesprekken per uur met een pauze ertussen en afwijken van het script is geen kenmerkende belasting van deze functie
Dit illustreert een belangrijk principe: de functiebeschrijving in het CBBS is leidend, niet jouw eigen werkervaring. Het feit dat jij in jouw vroegere vergelijkbare werk vaak van een script moest afwijken, zegt niets over of dat ook in de geselecteerde CBBS-functie het geval is.
7. Formeel gegrond, materieel verloren
De rechtbank verklaarde het beroep gegrond en vernietigde het besluit van het UWV. Dat klinkt als een overwinning. Maar de man kreeg geen WIA-uitkering. Hoe zit dat?
Dit is een technisch maar belangrijk onderscheid in het bestuursrecht. Het beroep was gegrond omdat het UWV tijdens de procedure de medische grondslag van zijn besluit had gewijzigd (de extra beperking op samenwerken werd toegevoegd). Daarmee erkende het UWV impliciet dat het oorspronkelijke besluit niet volledig klopte. Dat is reden genoeg om het besluit formeel te vernietigen.
Maar: de rechtbank liet de rechtsgevolgen in stand. Dat betekent dat de uitkomst — afwijzing van de WIA-aanvraag — overeind bleef, ook al was het besluit zelf vernietigd. In de praktijk verandert er dus niets voor de man, behalve dat hij proceskosten vergoed kreeg (€ 3.736,-) en zijn griffierecht terugkreeg (€ 50,-).
Dit soort uitkomsten — formeel gelijk, materieel verlies — komt vaker voor in het socialezekerheidsrecht. Het is frustrerend, maar het heeft wel een praktisch nut: de proceskostenvergoeding kan de financiële last van een lang juridisch traject gedeeltelijk compenseren.
8. Wat kun je doen als je het niet eens bent met het UWV?
Ben je het niet eens met een WIA-beslissing van het UWV? Dan zijn er meerdere stappen die je kunt zetten. Hier is het stappenplan:
Stap 1: maak bezwaar
Je hebt zes weken de tijd om bezwaar te maken tegen het primaire besluit. Doe dit altijd, ook als je twijfelt. In de bezwaarfase beoordeelt een andere verzekeringsarts en arbeidsdeskundige jouw zaak opnieuw. In deze zaak leidde de bezwaarprocedure al tot een gewijzigde FML.
Stap 2: verzamel medische informatie van behandelaars
Zorg dat je medische informatie van artsen en medisch behandelaars kunt overleggen. Het gaat niet om verklaringen van begeleiders of coaches. Dossiers van huisarts, specialist, psycholoog of psychiater zijn het sterkst. Vraag deze tijdig op, want behandelaars hebben soms weken nodig om een rapport op te stellen.
Stap 3: stel de maatman ter discussie als je twijfelt
Controleer of het UWV de juiste uren en het juiste uurloon gebruikt als basis voor de berekening. Vraag inzage in de polisadministratiegegevens. Heb je bewijs dat deze niet kloppen? Verzamel dat dan zo vroeg mogelijk in de procedure, bij voorkeur al in de bezwaarfase.
Stap 4: ga in beroep bij de rechtbank
Als bezwaar wordt afgewezen, kun je in beroep bij de bestuursrechter. De rechtbank kan zelfstandig een onafhankelijke deskundige inschakelen, zoals in deze zaak gebeurde. Dat kan een nieuwe beoordeling opleveren, maar biedt geen garantie op een andere uitkomst.
Stap 5: overweeg hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep
Ben je het niet eens met de uitspraak van de rechtbank? Dan kun je binnen zes weken hoger beroep instellen bij de Centrale Raad van Beroep (CRvB). Dit is het hoogste rechtscollege voor sociale zekerheidszaken in Nederland.
Wanneer schakel je een advocaat in?
Eigenlijk zo vroeg mogelijk, al bij de bezwaarfase. Een gespecialiseerde advocaat in sociaal zekerheidsrecht of rechtsbijstandsverlener kent de valkuilen van de WIA-beoordeling, weet welke medische informatie kans van slagen heeft en kan de kwaliteit van de FML kritisch beoordelen. Veel mensen wachten te lang en komen pas in beroep bij een advocaat, terwijl de sterkste argumenten al in de bezwaarfase naar voren moeten worden gebracht.
9. Veelgestelde vragen over de WIA-beoordeling
Ik ben ziek en heb beperkingen, maar het UWV zegt dat ik minder dan 35% arbeidsongeschikt ben. Klopt dat?
Dat kan inderdaad kloppen, zoals deze zaak laat zien. De WIA-beoordeling gaat niet over de ernst van je ziekte, maar over hoeveel je nog kunt verdienen van je oude inkomen. Als je oude inkomen laag was, of als je nog functies kunt doen die in de buurt van dat inkomen komen, kan je arbeidsongeschiktheidspercentage laag uitvallen. Ook al heb je forse beperkingen.
Wat is de 35%-grens precies?
Om in aanmerking te komen voor een WIA-uitkering moet je voor minimaal 35% arbeidsongeschikt worden beschouwd. Dat betekent dat je met passende functies maximaal 65% kunt verdienen van wat je voorheen verdiende. Verdien je met passende functies meer dan 65% van je maatmaninkomen, dan val je buiten de WIA.
Wat als het UWV functies selecteert die ik in de praktijk echt niet kan uitoefenen?
Je kunt de geschiktheid van geselecteerde functies aanvechten, maar je hebt sterke argumenten nodig. Uit de uitspraak blijkt dat de functieomschrijving in het CBBS leidend is, niet jouw eigen inschatting of ervaringen uit je oude werk. Laat een arbeidsdeskundige of advocaat de functiebeschrijvingen kritisch bekijken.
Kan ik zelf een tweede medisch oordeel inbrengen?
Ja. Je mag medische informatie van behandelaars inbrengen. Je kunt ook een eigen medisch adviseur of verzekeringsarts inschakelen. Maar let op: de kwaliteit en concreetheid van dat rapport zijn cruciaal. Een rapport dat niet aansluit bij de systematiek van het UWV (het CBBS) zal minder gewicht krijgen bij de rechter.
Hoe lang duurt een WIA-procedure?
Dat varieert enorm. Deze zaak duurde van de aanvraag in december 2021 tot de uitspraak in april 2026: ruim vier jaar. Dat is mede door de inschakeling van twee deskundigen uitzonderlijk lang, maar procedures van twee tot drie jaar zijn niet ongewoon. Reden te meer om zo vroeg mogelijk goede rechtsbijstand te zoeken.
Krijg ik proceskosten vergoed als ik win?
Als je beroep gegrond wordt verklaard, krijg je in de meeste gevallen een vergoeding van proceskosten op basis van het Besluit proceskosten bestuursrecht. In deze zaak was dat € 3.736,-. Let op: dit is een forfaitaire vergoeding op basis van vaste punten per proceshandeling, geen volledige vergoeding van wat je aan je advocaat hebt betaald.
Dit artikel is informatief van aard en vormt geen juridisch advies. Raadpleeg altijd een gekwalificeerde advocaat sociaal zekerheidsrecht of rechtsbijstandsverlener voor jouw specifieke situatie. Heb je vragen over een WIA-afwijzing of een andere sociale zekerheidsrechtelijke kwestie? Zoek via ons platform een gespecialiseerde advocaat bij jou in de buurt.